ماکیاولیسم چیست؟ ماکیاولی کیست؟

مه 3, 2013

ماکیاولیسم چیست؟

انسان از دیدگاه ماکیاولی، حیوانی‌ست بدفطرت و شرور. اشتیاق مداوم انسان به سودجویی و منفعت‌خواهی، از جمله خصلت‌هایی است که اختلاف و دشمنی بین انسان‌ها ایجاد می‌کند. حس خودخواهی و شهوت سیری‌ناپذیر انسان به منفعت‌طلبی، بیانگر سرشت و طبیعت انسان است.

برای مقابله با این غريزه، حاکمی مقتدر و مستبد لازم است كه با مردم مانند گله رفتار کند و حكومت را بر استبداد پایه ریزی کند نه اخلاق.

هدف اصلی سیاست، کسب قدرت است و تحکیم آن. مهمترین ابزار حفظ قدرت، خشونت است. خردمندان ممکن است پادشاه را به خاطر کاربردِ این شیوه‌ی غیراخلاقی سرزنش کنند، اما در نهایت او را تبرئه خواهند کرد. ماکیاولی اعتقاد داشت که هدف وسیله را توجیه می کند.

حکومت بر مردم، یا باید بر ملایمت و بخشندگی بنا شود و یا خفقان و کشتار. در میدان کارزار، نباید به دشمنانی که زخمهای سطحی برداشته‌اند، امان داد. ترحم ممنوع! مبادا دشمن فكر انتقام را در سر بپروراند.

مذهب و اخلاق، باید پیروِ سياستِ حاکم باشند. برای تامین ثبات دولت، زمامدار می‌تواند از مذهب و اخلاق، به نفع خویش بهره گیرد؛ اما نباید تابع هیچ اصل اخلاقی ثابتی باشد. ماکیاولی معتقد است که دین از هر وسیله‌ی دیگری در ایجاد وحدت و تامین اطاعت برای حاکم بهتر است. پس حاکم یا شهریار باید خود را متدین جلوه دهد، اما دین باید تابع حکومت باشد و در مواقع ضروری شهریار را مجاز می‌داند که برای حفظ قدرت، هر عمل خلاف دین نیز انجام دهد.

برای رسيدن به قدرت و حفظ آن، دولت مجاز است از تمام شیوه‌ها و ابزار ممکن [دروغ و فریب، تقلب و تزوير، زور و سرکوب، جنايت و تبه‌کاری، پيمان شكنی و نقض مقررات اخلاقي] استفاده کند. مشروط به اينكه تمام اين رفتار ناشایست را پنهانی و سرّی انجام دهد.

مسئولیت قانون‌گذاری با زمامدار است. مردم بايد از شهریار اطاعت كنند، اما شهریار خودش از قانون مستثنی است و هر چه بخواهد مي‌تواند انجام دهد.

machiavelli

 ماکیاولی کیست؟

افکار ماکیاولی حدود پنج قرن پیش، در فضای سیاسی و شرایط زمانی خاصی شکل گرفت که ایتالیا عموما و فلورانس [زادگاه ماکیاولی] به ویژه، دستخوش آشفتگی‌های گسترده‌ای بودند. ایتالیا به دلیل وضعیت جغرافیایی، رقابت‌های تجاری و دخالت کشورهای همسایه، به کشوری چند پاره تقسیم شده بود و هر شهری در حکم دولتی مستقل عمل می‌کرد. ایتالیا در آن زمان از پنج دولت شهر مستقل تشکیل می‌شد. از لحاظ داخلی همه‌ی این ایالت‌ها مرکز رقابت‌های شدید، جاه طلبی‌های شخصی ولی در همان حال کانون‌هایی برای پیداش فرهنگ هنری و ادبی بودند، روابطشان با یکدیگر غالبا خصمانه و توام با درگیری‌های بي‌وقفه بود. از آن گذشته پراکندگی و عدم اتحاد شهرهای ایتالیا بهانه‌ی خوبی به دست سایر کشورهایی که وسیع‌تر و متشکل‌تر از ایتالیا بودند، می‌داد که گاه و بی گاه با نیروهای مسلح خود به خاک این کشور تجاوز کنند. اندیشمندانی که در این زمینه کارکرده‌اند عوامل متعددی را در عدم اتحاد و یکپارچگی ایتالیا دخیل دانسته‌اند. از جمله افزایش ثروت و رقابت‌های شدید تجاری، رواج فساد سیاسی و ورشکستگی اخلاقی و … زمانی که لوتر از ایتالیا دیدن کرد در مورد اوضاع ایتالیا چنین می‌گوید: اگر دوزخ وجود داشته باشد، ایتالیا روی آن بنا شده است. اما مهمترین دلیل پراکندگی و عدم اتحاد ایتالیا وجود دولت پاپ در مرکز ایتالیا بود. این دولت آن قدر قدرت نداشت که خود اقدامی برای اتحاد ایتالیا انجام دهد ولی به آن اندازه قوی بود که اگر از طرف دولت شهر دیگر کوششی برای اتحاد انجام گیرد از آن جلوگیری کند و مانع اتحاد شود.

مشهورترین آثار ماکیاولی، کتاب «شهریار» وهمچنین کتاب «گفتارها» [گفتارهایی در باب ده دفتر اول تاریخ تیتوس لیویوس] است. همین آثار باعث شده است که ماکیاولی مورد قضاوت‌های مختلف قرار گیرد. کسانی او را «شیطان» اما دیگران او را ناسیونالیست و پدر اتحاد ایتالیا دانسته‌اند.

محور اندیشه‌ی ماکیاولی در هر دو کتاب، حفظ و نگهداری قدرت است. وی در شهریار به فرمانروایان می‌آموزد که چگونه قدرت را به دست آورند و چگونه آن را حفظ کنند. به نظر ماکیاولی شانس و بخت همراه با لیاقت و استعداد ذاتی برای رسیدن به قدرت، لازم است ولی در نهایت اعتقاد دارد که استعداد و لیاقت، کارآمدتر است.

Advertisements

One Response to “ماکیاولیسم چیست؟ ماکیاولی کیست؟”

  1. behcafe Says:

    درسی از تاریخ بود و جالب انگیز


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: